Teatr Klasyki Polskiej. Od Stanowskiego do Staniewskiego
Założony przez Piotra Glińskiego z Jarosławem Gajewskim trzeci narodowy teatr gra dużo, jeździ w teren i deklaruje, że jest aktorskim laboratorium ratującym klasyczne rzemiosło. Ale w spektaklach Teatru Klasyki Polskiej trudno dostrzec warsztatową wybitność czy wyjątkowość.
Mówią znaki
Mamy wysyp nowych identyfikacji i logotypów w polskich teatrach. Czy to zbieg okoliczności związany ze zmianami dyrekcji, czy efekt innej zmiany – trendów w projektowaniu? Którym teatrom udał się rebranding, pytamy projektanta Marcina Władykę.
A po nocy przychodzi dzień…
Wajdi Mouawad i Krzysztof Warlikowski uwierzyli, że znaleźli lekarstwo na traumę. To słowa, opowieści, narracje. Brzmi naiwnie? No właśnie.
Sticky Fingers Club: Jesteśmy głodni
TANIEC W „TEATRZE”. Grupa znajomych ze studiów robi spektakl. Bardzo dobry. Robi więc kolejny. Bardzo dobry. A potem jeszcze jeden. Świetny. Od pierwszej premiery mija właśnie pięć i pół roku. Tyle wystarczyło, żeby Sticky Fingers Club stał się jednym z najciekawszych teatrów tańca w Polsce. Bez osobowości prawnej, bez siedziby, bez poświęcania indywidualnych karier.
Miejsce dla tańca w Warszawie
TANIEC W „TEATRZE”. Otwiera się nowy rozdział w historii warszawskiego tańca i choreografii. 8 stycznia rusza rok pilotażowy Pawilonu tańca i innych sztuk performatywnych – oddziału Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, który ma szansę stać się niezależną instytucją kultury.
Przydałaby się strategia
TANIEC W „TEATRZE”. Instytut będzie znów instytucją bliższą środowisku – mówi Joanna Szymajda, nowa dyrektorka Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca. I zapowiada powstanie osobnego Instytutu Tańca.
Przez okno
Przypominamy pierwszą rozmowę z Piotrem Cieplakiem opublikowaną na łamach „Teatru”, przeprowadzoną chwilę po wrocławskiej premierze legendarnej Historyi o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim. Wybitny reżyser zmarł 7 grudnia 2025.
Historie o miłosiernym
„Teatr jest od ujawniania i odsłaniania rzeczy niewidzialnych, i tropienia tej przestrzeni niewidzialnej” – powtarzał wielokrotnie. Był w tym swoim przekonaniu odważny i osobny, ale zarazem niekonfrontacyjny i otwarty na świat. 7 grudnia 2025 roku zmarł Piotr Cieplak.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: 1989
Jeden z niewielu spektakli w ostatnim ćwierćwieczu, który doczekał się naprawdę masowego odbioru. Chociaż nie jest przykładem teatru poszukującego, nadał ton kolejnym sezonom.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: CUDZOZIEMKA
Cudzoziemka była pierwszą dużą premierą Katarzyny Minkowskiej w teatrze repertuarowym i od razu określiła styl jej inscenizacji i tematykę. Oto pojawił się teatr, który na serio chciał mówić o jednostce uwikłanej w relacje rodzinne, dotykając miejsc odkrywanych w gabinetach.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: UŁANI
Nie ma polskiego teatru bez rozrachunków z romantyzmem. W ostatnim ćwierćwieczu jednym z najciekawszych głosów w tej dyskusji była inscenizacja komedii znakomitego znawcy epoki wyreżyserowana przez jej przenikliwego krytyka.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: CEZARY IDZIE NA WOJNĘ
Godzinny performans queeruje dyscyplinę nakładaną na męskie ciało – to, które powinno być nieustannie gotowe, żeby stanąć do walki. Fizyczność poddaje się tu humorystycznemu remiksowi i żywiołowi nieprzewidywalności.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza. SOLIDARNOŚĆ. REKONSTRUKCJA / SOLIDARNOŚĆ. NOWY PROJEKT
Przedstawienie odzyskiwało „Solidarność” dla aktualnych projektów politycznych, wyzwalając ją z emploi mitycznego obalacza komunizmu, żyranta neoliberalnych reform w 1989 roku, a w późniejszych latach zasiedziałego w kościelnej kruchcie strażnika konserwatywnego porządku.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: KLĄTWA
Klątwa była spektaklem prekursorskim – antycypującym dyskurs o przemocy w instytucjach teatralnych, jeszcze zanim stał się on elementem szerszej debaty publicznej. Wątki te jednak zostały przyćmione przez sprowokowany przez przedstawienie skandal religijno-obyczajowy.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: ZRÓB SIEBIE
Zrób siebie ujawniało paradoksalny wymiar tańca, który z jednej strony od zawsze był praktyką oporu i wyzwolenia, a z drugiej – świetnie sprawdzał się jako narzędzie dyscyplinowania, choćby dzisiaj, wspierając strategie marketingowe wielkich marek i platform.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: WSZYSTKO O MOJEJ MATCE
Jak opowiedzieć o zmarłej matce? Michał Borczuch i Krzysztof Zarzecki pozwolili sobie na błądzenie, na uniki i brutalną szczerość. Ten szczególny rodzaj intymności okazał się w polskim teatrze czymś bardzo świeżym.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: HAMLET
Było coś odświeżającego i bezczelnego w tym dramaturgicznym, popkulturowym kolażu, dla którego literacki pierwowzór, jak również pamięć o kultowych realizacjach, stanowiły raczej trampolinę dla autorskiej interpretacji niż nietykalną świętość.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: EWELINA PŁACZE
Anna Karasińska podejmuje problemy tożsamości, persony, fikcji i autentyczności, nie tworzy jednak uscenicznionych filozoficznych wywodów. Jej przedstawienie to subtelnie skonstruowany proces, w którym konceptualna sytuacja początkowa jest rozwijana tak, by doprowadzić do doświadczenia konfrontacji z tym, co wykracza poza wszelki porządek symboliczny.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: GENIUSZ W GOLFIE
Każde wspomnienie mogło tu zostać rozchwiane słowem „podobno”. Każde hasło – Historia, Przeszłość, Tradycja, Wspólnota – podważone rzuconym z przekąsem „nie wydaje mi się”. Weronika Szczawińska i Agnieszka Jakimiak przybliżając się do legendy Konrada Swinarskiego, sugerowały, że pamięć nie jest wiarygodnym dokumentem przeszłości.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: AKTORZY ŻYDOWSCY
Prosty w formie spektakl wykraczał poza horyzont rozmowy o tożsamości Teatru Żydowskiego i odsłaniał skomplikowany obraz żydowskiej mniejszości, która w polskim społeczeństwo funkcjonuje bardziej na prawach fantazmatu niż realnej grupy.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: DZIADY
W czternastogodzinnych Dziadach Michała Zadary teatr miał posłużyć za narzędzie badawcze, które rozjaśni tajemnice jednego z najbardziej zagadkowych utworów w polskiej kulturze. Produkcja przedstawienia wymagała tak wielkiego wysiłku organizacyjnego i finansowego, że realizowano je etapami.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: DANUTA W.
Krystyna Janda nadaje w tym spektaklu godność powszechnemu doświadczeniu kobiet. Ich niewidzialna praca zostaje uobecniona na scenie – mała narracja o codziennym bohaterstwie zostaje wydobyta z cienia wielkiej historii.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: MT 9,7
Autobiograficzne solo Rafała Urbackiego było wśród pierwszych polskich choreografii krytycznych. Piętnaście lat po premierze pozostaje jedną z najdojrzalszych i najradykalniejszych.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: TU MÓWI CHÓR: TYLKO 6 DO 8 GODZIN, TYLKO 6 DO 8 GODZIN…
Premiera Tu mówi Chór była jak haust świeżego powietrza. Na fali sukcesu Górnicka zaczęła doskonalić swoją formułę pracy oraz sfeminizowany i upolityczniony format antycznego chóru. Spektakl ruszył w światowe tournée, zgarniając nagrody za nowatorskość, energię i siłę przekazu.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza. BYŁ SOBIE ANDRZEJ ANDRZEJ ANDRZEJ I ANDRZEJ
Mimo gestów uznawanych za wulgarne spektakl Strzępki i Demirskiego był dziełem na wskroś inteligenckim – rozliczeniem wypalonej inteligenckiej elity z niewywiązywania się z inteligenckiego obowiązku tworzenia kultury diagnozującej własną wspólnotę.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: MAŁA NARRACJA
Mała narracja nie broniła hrabiego Dzieduszyckiego przed IPN-owskimi oskarżeniami, broniła raczej prawa do opowiadania różnych wersji tej samej biografii, do tego, by konkretnego życia nie zamykać w totalizującym ujęciu dopasowanym do aktualnie dominującego porządku ideowego.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: BABEL
Przedstawienie w Bydgoszczy wzbudzało skrajne reakcje. Tekst Elfriede Jelinek mieszał się w nim z kiczem i obsceną. Babel to kluczowy spektakl dla recepcji noblistki w polskim teatrze i jeden z najważniejszych punktów w karierze Mai Kleczewskiej.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: MIĘDZY NAMI DOBRZE JEST
Po latach penetracji ciemnych rewirów wielkomiejskiego świata Grzegorza Jarzynę zaciekawiły pytania o pokoleniowość i dziedziczenie traum postawione przez dużo młodszą autorkę, która podobnie jak on nie zdradzała wcześniej podobnych zainteresowań.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: KOSMOS
Z każdą sceną Kosmos okazuje się coraz bardziej cielesny, fizjologiczny, niewygodny; odrzuca i budzi wstręt. Rozbija utrwalony stereotyp „zimnego” teatru Jarockiego, który jakoby poruszał tylko umysł widza.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: H.
Wpadający konno do hali Stoczni Gdańskiej stary Hamlet, upozowany na husarza w zbroi, był symbolem brawurowej, przekazywanej z pokolenia na pokolenie gotowości Polaków do powstania. Zaborcy, okupanci, komuniści, zgniłe elity – kimkolwiek byłby przeciwnik, zawsze powinien znaleźć się ktoś, kto wystąpi przeciw. Reżyser chciał, by podążający za Hamletem widzowie uznali jego bunt także za swoją sprawę.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: BURZA
Spektakl Warlikowskiego stał się ważnym głosem w dyskusji na temat sposobów przepracowywania doświadczeń traumatycznych. Prospero był tu kimś, kto oczekuje zadośćuczynienia po wygnaniu z ojczyzny. Przy czym oczekuje aktywnie, działa, by sprawiedliwość mogła się wydarzyć. Okazuje się w efekcie kimś w rodzaju mściciela.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: KRONIKI – OBYCZAJ LAMENTACYJNY
Kroniki… nie były inscenizacją eposu, ale przedstawieniem łączącym muzyczność, poetyckie słowo, skomponowany choreograficznie ruch i sekwencje intensywnych działań aktorskich w kompozycję nie tyle znakową i znaczącą, ile energetyczną i afektywną.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza: AUSLÖSCHUNG / WYMAZYWANIE
Zaduch wracał tu jako figura uwięzienia w konserwatywnej, autorytarnej formie, a gęstnienie atmosfery przy rodzinnym stole przekładało się na zagęszczenie akcji. Bo w Wymazywaniu nie było typowej dla Lupy celebracji powolnego dziania się. Choć spektakl trwał długo, to tętnił w nim intensywny rytm.
25xXXI. Spektakle ćwierćwiecza. Rekonesans
Wskazujemy 25 najistotniejszych rodzimych spektakli pierwszej ćwiartki XXI wieku.
TEATR TV: Trzy zdjęcia z JOANNĄ SZCZEPKOWSKĄ
Trzy zdjęcia, trzy opowieści o rolach sprzed lat.
A ty? Poszedłbyś?
Lata mijają, a Klata wciąż opowiada to samo: że ojczyzna w śmiertelnym niebezpieczeństwie, że trzeba budzić się ze snu i łapać za broń, ostrzyć kosy i ruszać na wroga. Odpowiedzią na każde nowe wydarzenie zawsze jest tu powrót do ustawień domyślnych, czyli do polskiej martyrologii w wersji hard.
Najlepsze są tria
Dużo ze sobą gadają. Kiedy nie mogą się dogadać, robią głosowanie. Na szczęście prowadzą teatr we trójkę, więc zawsze w takich sytuacjach jest 2 do 1. Dyrektorskie trio w warszawskiej Komedii pokazuje, że inne zarządzanie w polskim teatrze jest możliwe.
TEATR TV: Trzy zdjęcia z MAŁGORZATĄ HAJEWSKĄ-KRZYSZTOFIK
Trzy zdjęcia, trzy opowieści o rolach sprzed lat.
Trampolina
Krakowskie Forum Młodej Reżyserii to nie tylko konkurs najlepszych prac studenckich. To również szansa na zdobycie pracy – w końcu to tu zjeżdżają niemal wszyscy potencjalni pracodawcy.
TEATR TV: Trzy zdjęcia z ANDRZEJEM SEWERYNEM
Trzy zdjęcia, trzy opowieści o rolach sprzed lat.
Egzorcystki
Szczawińska i Wawer w telewizyjnej wersji Matki Joanny od Aniołów nie krzyczą. Prowadzą swoją walkę w sposób pokojowy, lekki. Na przyciszeniu, subtelnie odwołując się do głośnych debat współczesności.
Czy inna sprawiedliwość jest możliwa?
Kiedy wchodziłam do sali teatralnej, o całej sprawie wiedziałam już tyle, że nie spodziewałam się, by przygotowane przez Milo Raua i Servane Dècle czytanie performatywne materiałów postępowania sądowego przeciwko gwałcicielom Gisèle Pelicot mogło mi coś nowego odsłonić czy głębiej poruszyć. Myliłam się.
Kto ile zarabia w teatrze?
„To walka w kisielu – nie ma zbyt wielu zasad, a ten, kto lepiej walczy, dostaje więcej”. W polskim teatrze skończył się sezon na jawność stawek.
TEATR TV: Trzy zdjęcia z CEZARYM KOSIŃSKIM
Trzy zdjęcia, trzy opowieści o rolach sprzed lat.
Nie produkuję i nie znikam
„To się nie kończyło. Trwało miesiąc, dwa, pół roku, rok. Ostatecznie ponad półtora roku. Przez cały ten czas nie dawałam sobie prawa do odpoczynku. Bo nie pracując, czułam się bezużyteczna” – mówi Gosia Wdowik o swoim doświadczeniu wypalenia zawodowego.
Czy szkoły przyjdą?
Zorganizowane grupy szkolne wciąż zajmują ważne miejsce w teatralnym półświatku. Na czym opiera się relacja między teatrem a szkołą i czyje interesy są w niej na pierwszym miejscu? Ucznia? Nauczyciela? Artysty? A może dyrektora sceny?
Stracić równowagę
60 LAT ODIN TEATRET: – „Tworzenie kultury”, „bycie w awangardzie” to są slogany, które w rzeczywistości nic nie znaczą, nie więcej niż dym. Ale ja sobie właśnie biorę tę zasłonę dymną, żebym za nią mógł żyć tak, jak chcę – wywiad Katarzyny Kasi z Eugenio Barbą (w trakcie którego oboje niepostrzeżenie przechodzą na „ty”).
Jedną nóżką
– Zapytałem ostatnio sam siebie, dlaczego akurat ja mam być jedynym świętym w środowisku. Nie mam papierów na świętość i niezłomność – Łukasz Drewniak mówi, kim może i powinien być dziś krytyk teatralny.
TEATR TV: Trzy zdjęcia z JANEM FRYCZEM
Trzy zdjęcia, trzy opowieści o rolach sprzed lat.
Usynowienie
Figurą rządzącą wyobraźnią polskiego teatru jest nie ojcobójca, ale „Wunderkind”, „cudowny chłopiec”, niepokorny, acz uroczy młodzieniec, w którego wspólnota teatralnych tatusiów, wujków i teściów wpatruje się jak urzeczona.
Marka: „Janda”
20 LAT TEATRU POLONIA. Jandzie udaje się tworzyć teatr feministyczny: wartościowy i jakościowy w swojej klasie, robiony z szacunkiem zarówno wobec widowni, jak i wobec twórców.
Stary aktor to potężna wartość
20 LAT TEATRU POLONIA. – Mam to szczęście, że podobają mi się rzeczy, które podobają się większości. Nigdy nie interesowały mnie zachwyty w małym towarzystwie – mówi Krystyna Janda.
TEATR TV: Trzy zdjęcia z Janem Peszkiem
Trzy zdjęcia, trzy opowieści o rolach sprzed lat.
Bliscy są zakładnikami mojej pracy
„W ciąży pracowałam właściwie bez przerwy. Miałam dużo mniej siły niż zwykle, mimo to często spędzałam w teatrze kilkanaście godzin dziennie” – opowiada Katarzyna Szyngiera. „Przez myśl by mi nie przeszło, żeby teraz zajść w ciążę. Cieszę się, że urodziłam dziewięć lat temu” – dodaje Katarzyna Minkowska. Kolejna rozmowa w naszym cyklu o łączeniu pracy artystycznej z pracą opiekuńczą.
Teatr komplikuje sprawy
Reżyser Milo Rau i dramaturżka Servane Dècle przekopali się przez tysiące stron dokumentów z głośnego procesu gwałcicieli Gisèle Pelicot. Wyszedł z tego kilkugodzinny performans grany w całej Europie. 5 listopada zobaczymy go w wykonaniu aktorów TR Warszawa.
TEATR TV: Trzy zdjęcia z Marcinem Czarnikiem
Trzy zdjęcia, trzy opowieści o rolach sprzed lat.
I kto to mówi?
Aktorzy nie potrafią już grać bez mikroportów? To bardziej skomplikowane.
Po śląsku
Jak się robi teatr na śląskiej wsi? Fotoreportaż o wielopokoleniowej grupie z Ornontowic – Teatrze Naumionym.
Podmuch
Teatr osób z niepełnosprawnościami, w którym doświadczenie niepełnosprawności bynajmniej nie znajduje się w centrum uwagi? Oto poznański Teatr Klucz, jedna z najciekawszych formacji niezależnych w Polsce.
Teatr to szansa na wszystko
Na chwilę przed inauguracją jubileuszowego sezonu i przeprowadzką części zespołu do wspólnego mieszkania aktorki i aktorzy Teatru 21 opowiadają o dwóch dekadach wspólnego życia i pracy.
Podróż po obrzeżach
Dla takich artystów ukuto kategorię osobności. W przypadku Macieja Podstawnego oznacza ona „być tu, gdzie wszyscy”, i zarazem „gdzie indziej”. Za chwilę w Narodowym Starym Teatrze w Krakowie odbędzie się premiera Korczakowskiego Bankructwa małego Dżeka w jego reżyserii.
TEATR TV: Trzy zdjęcia z Marią Maj
Trzy zdjęcia, trzy opowieści o rolach sprzed lat.
Teraz opór. List do moich przyjaciół
Przy okazji ostatnich prób spektaklu List w Rzymie wybitny reżyser i dyrektor Wiener Festwochen kieruje apel do osób z branży teatralnej: wezwanie do przeciwstawienia się zbrodniom w Strefie Gazy.
Piękno nigdy mi nie wystarczało
„Widziałem wiele spektakli tańca, z których nic nie wynikało i ludzi mało one obchodziły. A choreografowie odmawiali bycia komunikatywnymi. Tymczasem ja jestem tak wychowany, że lubię rozumieć”. Jérôme Bel opowiada Wojtkowi Ziemilskiemu, dlaczego na scenie koncepcje są ważniejsze od emocji.
Stan „nie wiem”
Duża wyobraźnia, feministyczna wrażliwość, wyraźne ślady doświadczenia psychoterapeutycznego – pisanie Katarzyny Szaulińskiej to świetna propozycja dla polskiego teatru. Czy polski teatr w końcu to zrozumie?
Uparta Szatrawska
Tuż po premierze stworzonych wspólnie z Janem Klatą Krzyżaków, tuż przed niemiecką premierą adaptacji powieści Toń – Ishbel Szatrawska robi teatralną i literacką karierę, zajmując się tym, co ukryte na marginesach oficjalnej historii.
Weź się, tato
Pokolenie wielkich narracji i budżetów ma określony pomysł na własną śmierć artystyczną, pewnie najchętniej samo by ją wyreżyserowało. A co, jeśli nowe twórczynie, twórcy, osoby tworzące wcale nie zacierają rąk na myśl o uśmiercaniu kogokolwiek? Rozpoczynamy dyskusję o wpływie kategorii „ojcobójców” na współczesny polski teatr.
O jedną szkatułkę więcej
Wiele wniósł do polskiego teatru, chyba nie ma powodu go gumkować. Ale czy jeszcze potrafi wzbudzić emocje? W najbliższy weekend na dużą scenę wraca Grzegorz Jarzyna. W Warszawie premiera Rękopisu znalezionego w Saragossie.
Teatr ma plan. Jaki? Filmowy
Dlaczego ludzie teatru tęsknią do filmu? „Robię to dla siebie. Robię to dla hajsu. Robię to dla fejmu. I dla kultury” – mówił klasyk. Pytam artystów i artystki różnych pokoleń, estetyk i specjalizacji, czego szukają na planie i czego brakuje im na scenie.
Hamilton. Rap założycielski
Zanim powstaną w Polsce kolejne rapowane musicale inspirowane Hamiltonem, warto zastanowić się, czy tego nam trzeba. Od premiery legendarnego amerykańskiego spektaklu mija właśnie 10 lat.
„Przepraszam, że musieliście na to patrzeć”
W teatrze Cezarego Tomaszewskiego śmierć zawsze kryła się gdzieś za rogiem. Teraz, w granym w warszawskim Teatrze Studio U mnie wszystko w porządku, otworzyła drzwi na oścież. Z cienia, który kładł się na wszystkim, stała się głównym tematem.
W teatrze byłam w żałobie
„80 procent mojej energii idzie na liczenie, czy starczy na czynsz i terapię. Ale wolę to niż życie w instytucji”. O swojej ucieczce z teatru opowiada Jaśmina Polak.
MAJA KLECZEWSKA: Teatr ma gryźć
„Nie możemy tracić z oczu wielkich twórców tylko dlatego, że urazili czyjeś uczucia. Teatr przez całą swoją historię zajmuje się urażaniem uczuć”. Rozmowa z nową dyrektorką Teatru Powszechnego w Warszawie.
MICHAŁ MERCZYŃSKI: Zrobimy Warlikotekę
„Chodzi o to, by mocniej zagrać tym, że to teatr, który założył Warlikowski. On jest wręcz wpisany do statutu tej instytucji, a ja nie chcę z tym ani dyskutować, ani polemizować. Uważam, że tak po prostu powinno być”. Rozmowa z nowym dyrektorem Nowego Teatru w Warszawie.
MICHAŁ ZADARA: Będzie gruba kreska
„Zaczynamy od podstaw – rzetelne premiery, solidne finanse, pełne sale, zadowolona załoga”. Rozmowa z nowym dyrektorem Teatru Polskiego we Wrocławiu.
JAN KLATA: Ja mam kadencję, jak Karol Nawrocki
„Nick Cave, stary pierdziel, konserwatysta, ciągle próbuje fascynujących rzeczy. David Bowie też tak miał. To są dla mnie wzory. Dzięki próbowaniu nowych rzeczy zachowuję wieczną młodość i mentalną żwawość. Podpisałem pakt z Dionizosem”. Rozmowa z nowym dyrektorem Teatru Narodowego.
STRZĘPKA MÓWI… o kolektywie
„Na wsparcie kolektywu nie mogłam liczyć ani wtedy, gdy byłam w intensywnych próbach przed premierą, ani później, gdy Heksom groziło odwołanie”. Pierwsza część opowieści o tym, co wydarzyło się w warszawskim Teatrze Dramatycznym.
STRZĘPKA MÓWI… o „Heksach”
„Jestem w szoku. Nie wiem, co się dzieje. Tekst jest próbowany od miesięcy. Mocny, śmieszny, świetnie brzmi na scenie. Wszyscy go chcieli. Wtem – wszystko źle”. Druga część opowieści o tym, co wydarzyło się w warszawskim Teatrze Dramatycznym.
STRZĘPKA MÓWI… o ratuszu
„Zostałam oskarżona o straszne rzeczy, których nie zrobiłam. Moja kariera legła w gruzach. Tak samo moje życie rodzinne, relacyjne. Straciłam pracę, mieszkanie, środki do życia. To, co mi zrobiono, jest nie tylko bezzasadne, ale też zwyczajnie okrutne”. Trzecia część opowieści o tym, co wydarzyło się w warszawskim Teatrze Dramatycznym.
Przeprogramowanie
– Wygodnie jest trzymać się roli ofiary. W takim codziennym wymiarze. W pracy, autobusie, przyjaźni, rodzinie, związku z dziećmi. Więc trudno podjąć decyzję, by to odpuścić – mówi Anna Smolar, tegoroczna laureatka Nagrody im. Konrada Swinarskiego.
Co to znaczy: nowy teatr?
– Odmłodzenie naszego zespołu byłoby ważne ze względu na ferment społeczny, jaki chcemy wywoływać – mówi Jacek Poniedziałek. – Czekam na młodszych aktorów, ale i na młodszych reżyserów – dodaje Bartosz Bielenia. Rozmowa z tegorocznymi laureatami Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza, aktorami Nowego Teatru w Warszawie.
Rozmontowywanie polityki niepamięci
– Jestem w tej chwili maszyną do podejmowania decyzji i do taktycznego mapowania pola walki z urzędnikami lub z politykami. I oczywiście to jest jakoś rajcujące, jeżeli jest się skutecznym – mówi Michał Kotański, dyrektor Teatru Telewizji, laureat Nagrody Specjalnej „Teatru”.
Sprawczość, godność, wpływ
– Nie liczę na to, że na widowni Kobiety samotnej znajdzie się tata Bogusia, który po obejrzeniu spektaklu zacznie płacić alimenty. Ale może swoją postawę zmienią osoby przymykające dotąd oko. Rodzice kryjący syna, nowe partnerki, na które mężczyźni przepisują majątki – mówi Anna Ilczuk, laureatka tegorocznej Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza.
Mieszane uczucia
– Nasza bohaterka pokazuje, co wynika z systemowego gówna w sytuacji kobiety, która nie jest w stanie wyegzekwować alimentów od ojca dziecka. I uświadamia, że nie trzeba być idealną ofiarą systemu, by ten żal czuć i chcieć go wykrzyczeć – mówi Natalia Fiedorczuk, dramaturżka Kobiety samotnej z warszawskiego Teatru Powszechnego.
Matka Polka odchodzi
Teatr coraz częściej polemizuje z dawnym wyidealizowanym obrazem polskiej matki. Niekiedy ze zrozumieniem, niekiedy ze złością. Najbardziej iskrzy na linii matki–córki.
Czy performerka może być mamą?
„Mówienie o matkach jako bohaterkach jest powielaniem stereotypów: nazwijmy matkę bohaterką, żeby nie musieć zapewnić jej systemowej pomocy. Ale z drugiej strony opisywanie, dlaczego jest bohaterką, z iloma rzeczami musi się mierzyć jako matka-artystka, jest bardzo ważne”. O swoim doświadczeniu macierzyństwa opowiadają choreografki i tancerki Ramona Nagabczyńska i Iza Szostak.
Rap Teatr. Ewenement?
Rapowany Mickiewicz, reżyserowany Quebonafide, street dance moralnego niepokoju. Kultura hip-hopu i teatr coraz częściej wchodzą w alianse. To się szybko nie skończy. A jak się zaczęło i w jakim punkcie jesteśmy dzisiaj?
Montaże atrakcji, momenty graniczne
Jego taniec jest rozwibrowywaniem rzeczywistości po to, by można było zobaczyć ją w inny sposób. Za chwilę polska premiera nowego spektaklu choreografa Wojciecha Grudzińskiego – TEACH ME NOT!
Niepozytywny mit
Najnowszy spektakl Katarzyny Szyngiery z Muzeum Powstania Warszawskiego nie proponuje prostej negacji powstańczej legendy – jest bardziej wysublimowany niż chyba wszystko, co do tej pory powstało w ramach artystycznych działań Muzeum.
Nagrody „Teatru” za sezon 2024/2025
Smolar, Ilczuk, Bielenia, Poniedziałek, Kotański
Teatr oświecenia publicznego
Jeśli w polskim teatrze jest jeszcze ktoś, kto na serio traktuje liberalne obietnice i wartości postmieszczańskiego społeczeństwa, to tym kimś jest Anna Smolar.
Najlepszy, najlepsza, najlepsi w sezonie 2024/2025
Wybór krytyczek i krytyków.
Najlepsze spektakle sezonu. 1–5
Pierwsza piątka!
Najlepsze spektakle sezonu. 6-15
Druga część rankingu.
Najlepsze spektakle sezonu. 16-25
Pierwsza część rankingu.
Szkiełko, nie serce
Nie ma w polskim teatrze twórcy, który tak konsekwentnie propagowałby zaufanie do empirii i wiedzy. W żarliwych krucjatach Mateusza Pakuły przeciwko foliarzom, płaskoziemcom i denialistom klimatycznym wyczuwa się lęk przed chaosem, w jaki może osunąć się świat opanowany przez samozwańcze autorytety i pleniące się bujnie teorie spiskowe.
Projektariuszka
Marta Szypulska komponuje stroje. Odważnie operuje kolorami i materiałami, zestawia ze sobą nieoczywiste elementy. Tworzy „performatywną modę” i „performatywną scenografię”. Swoją markę zbudowała w niecałe sześć lat.
Młot na czarownice
Wrocławskie Heksy odzwierciedlają bieżące nastroje społeczne: zwrot konserwatywny, niespełnione lewicowe obietnice, rosnący w siłę faszyzm, wywołane tym wszystkim poczucie beznadziei i bezsilności. Tylko po co dawać im tyle miejsca, nie oferując nic w zamian?
Opera z kolumnadą
W Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w końcu pojawia się nadzieja na zmianę. Bo już wiadomo, że nowy dyrektor naczelny Boris Kudlička nie zamierza dzielić odpowiedzialności za profil instytucji z dotychczasowym dyrektorem artystycznym Mariuszem Trelińskim.
Nic się nie zmieniło
W 2017 roku nie uwierzyłabym, że w 2025 roku wciąż będziemy musiały walczyć o te same sprawy. Przestaję się dziwić, że siła teatru politycznego w Polsce malała z roku na rok po premierze Klątwy – pisze dramaturżka spektaklu Olivera Frljicia.