Maryla Zielińska

Żeby stać się współtwórcą danej literatury, nie wystarczy opanować język – przekonuje Iwan Wyrypajew – należy wejść w kod kulturowy danego narodu. To bardzo trudne, o ile w ogóle możliwe.

Po latach penetracji ciemnych rewirów wielkomiejskiego świata Grzegorza Jarzynę zaciekawiły pytania o pokoleniowość i dziedziczenie traum postawione przez dużo młodszą autorkę, która podobnie jak on nie zdradzała wcześniej podobnych zainteresowań.

Niegdysiejszy ojcobójca Grzegorz Jarzyna na nowym dla siebie terenie Teatru Polskiego raczej moralizuje, niż trwoży, bardziej wyraża troskę, niż nawołuje do przyklejania się do ulic, oblewania farbą, wchodzenia na drzewa. Nakłania do działania przez myślenie.

Szkoda, że Jan Englert nie pokusił się o własną adaptację Żaru Sándora Máraiego, tylko sięgnął po udramatyzowaną wersję tej powieści, przygotowaną przez Christophera Hamptona.

Wiele wniósł do polskiego teatru, chyba nie ma powodu go gumkować. Ale czy jeszcze potrafi wzbudzić emocje? W najbliższy weekend na dużą scenę wraca Grzegorz Jarzyna. W Warszawie premiera Rękopisu znalezionego w Saragossie.

Robert Talarczyk i Szczepan Twardoch nie bawią się w subtelności. Oglądamy galerię typów polskiego warcholstwa, pieniactwa, zacietrzewienia, zakapiorstwa, urażonej dumy. Wszyscy wszystkich nienawidzą, tymczasem Ruscy stoją u bram.

Co miałoby znaczyć przemilczanie literatury rosyjskiej na naszych scenach? A co znaczy jej użycie?

Czy trzeba było sięgać po Hamleta, by przestrzec nas przed agresją ze strony Rosji i na pożegnanie z Teatrem Narodowym zdać sprawę ze swego samopoczucia?

Nie dostrzegam w tym panoptikum prawdy ani o czasach, ani o emocjach, mimo że cały czas jest mowa o pragnieniu miłości, także w kontekście wolności, którą odzyskaliśmy w 1989. Trochę w tym mrugania okiem, trochę dowcipu, ale najwięcej papieru.